Moskvanı Nigeriya-Mərakeş qaz kəmərində nə cəlb edir?

2022-05-13 17:04:00

Moskvanı Nigeriya-Mərakeş qaz kəmərində nə cəlb edir?

Bir ildən az müddətdə dünyada ən uzun sualtı qaz kəməri olan "Nigeriya-Mərakeş qaz xətti"nin tikintisinə başlanacaq. Bu barədə "Noon-Post" yazır. Bu kəmər vasitəsilə qaz Afrikadan Avropa ölkələrinə çatdırılacaq. Bu layihə Avropanın Qərbin Rusiya qazından asılılığını azaltmaq planlarının bir hissəsidir. Maraqlıdır ki, Moskva da Nigeriya-Mərakeş qaz kəmərinə investisiya qoymaqda maraqlı olduğunu bildirib.
Nigeriya-Mərakeş qaz kəməri layihəsi hazırlanma məhrələsindədir. Abuca və Rabat hazırda dünyanın ən uzun sualtı qaz kəmərinin tikintisi üçün vəsait axtarırlar. Rusiya dünyada mavi yanacağın ən böyük sübut edilmiş ehtiyatlarına malik ölkələrin reytinqində yeddinci yeri tutan ölkədən qazı Şimali Afrika və Avropa bazarlarına nəql edəcək xəttin tikintisinə sərmayə qoymaqda maraqlı olduğunu bildirib. Onu da qeyd edək ki, bu layihə Avropanın Qərbin Rusiya qazından asılılığını azaltmaq planlarının bir hissəsidir.
Bildiyimiz kimi, AvroKomissiya 2022-ci ilin sonuna qədər cəmiyyətin Rusiya qazından asılılığını azaltmaq planını təqdim edib. Aİ ölkələri Rusiya qazına olan tələbatı üçdə iki, yəni təxminən 100 milyard kubmetr azaltmaq niyyətindədir. Qeyd olunur ki, ötən il Moskva Avropaya 145 milyard kubmetr təbii qaz çatdırıb.
Belə təəssürat yaranır ki, Qərb Moskvanın Ukraynada "xüsusi əməliyyatı"nın maliyyələşdirilməsi üçün maliyyə kanalının bloklanması strategiyasını işə salır. Çünki, Rusiya enerji daşıyıcılarının sürətləndirilmiş şəkildə dayandırılması planının layihəsi Moskvaya ən ağır zərbədir və onun məqsədi Rusiyanın Ukraynadakı xüsusi əməliyyatı üçün maliyyə mənbələrini kəsməkdir. Avropa Komissiyası Rusiya qazı və neftindən tamamilə imtina planını təqdim edib. Buraya üç təklif daxildir: qaz tədarükünün şaxələndirilməsi, bərpa olunan enerji mənbələrinə böyük investisiyalar və resursdan istifadənin səmərəliliyinin artırılması.
Kreml “enerjidən siyasi təzyiq aləti kimi” istifadə etdiyi üçün Avropa Rusiya qazını mərhələli şəkildə dayandırmağa ümid edir. Avropa İttifaqı İsrail, Misir və Seneqal, Anqola və Nigeriya kimi Afrika ölkələrindən mavi yanacaq alışını artırmaqla Rusiya qazının tədarükünün azalmasını kompensasiya etməyə çalışır.
Nigeriya böyük mavi yanacaq ehtiyatlarına malikdir və Afrikada sübut edilmiş qaz ehtiyatlarına görə birinci yerdədir. Nigeriyanın təsdiqlənmiş təbii qaz ehtiyatları 2020-ci ilin sonunda 5,5 trilyon kubmetr, hasilatı 50 milyard kubmetrdən az, Avropaya ixracı isə 12,63 milyard kubmetr olub. Nigeriya 2020-ci ildəki 28,2 milyard kubmetrə qarşı 2021-ci ildə 23,3 milyard kubmetr qaz ixrac edib. Təchizatın azaldılmasına səbəb kimi OPEK-in tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər səbəbindən əvvəlki hasilat həcmlərinə tez qayıtmağa imkan verməyən texniki problemlər təqdim edilir.
Nigeriyanın üzləşdiyi problemlərdən biri onun rəqabət qabiliyyətini zəiflədən aşağı elektrik enerjisi istehsalıdır. Böyük resurslara malik olmasına baxmayaraq, vətəndaşların böyük əksəriyyəti yoxsulluq və işsizlik bataqlığındadır, ölkənin şimalındakı təhlükəsizlik problemlərindən danışmırıq. Görünür elə bu səbəbdən müxtəlif terror qruplarının yaraqlıları qonşu Nigerdə, o cümlədən Boko Haram və Böyük Səhrada İŞİD fəaliyyət göstərir. 2016-cı ildə Nigeriya və Mərakeş Nigeriyadan Mərakeş və 11 Qərbi Afrika ölkəsi vasitəsilə Avropaya qaz kəmərinin çəkilməsi haqqında saziş imzalayıb. Magistral qaz kəməri Atlantik okeanının dibi ilə Qərbi Afrika sahilləri boyunca çəkiləcək və onun təxmini uzunluğu 5660 kilometrdir. Mərakeş, öz növbəsində, Nigeriyanın bu ərazidə böyük hərbi qarnizonların yerləşdiyini iddia edərək, Sahara boyunca qaz kəməri çəkməkdə israr edir.
OPEC Beynəlxalq İnkişaf Fondu Nigeriya-Mərakeş qaz kəməri layihəsinə 14,3 milyon dollar sərmayə qoymağa hazırlaşır. Nigeriyanın neft ehtiyatları naziri Timipre Silva bildirib ki, bir neçə ölkə, o cümlədən Rusiya Nigeriya və Mərakeşi Avropa ölkələri ilə birləşdirməli olan qaz kəmərinin tikintisinə sərmayə yatırmağa böyük maraq göstərir. Nigeriya prezidenti Muhammadu Buharinin administrasiyası tikintiyə 2023-cü ilin mayından, yəni onun prezidentlik müddəti bitməmişdən əvvəl başlamaq niyyətindədir. Hələlik layihənin dəyəri və ona ayrılan büdcə barədə heç bir təfərrüat məlumat verilməsə də, onun dəyəri 30-50 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilir. Layihənin bütün yerli və beynəlxalq qaydalara və standartlara uyğun olmasını təmin etmək üçün hazırda ətraf mühitə və sosial təsirə dair tədqiqatlar aparılır. Burada məntiqli bir sual meydana çıxır-Rusiya şirkətləri Avropanın Moskvaya qarşı daha sərt sanksiyalar tətbiq etmək üçün istifadə edəcəyi layihəni niyə maliyyələşdirmək istəyir? Cavab aşağıdakılardan ibarətdir: sualtı boru kəmərlərinin tikintisində böyük təcrübəni itirməmək üçün. Rusiya bu cür kommunikasiyaların qurulmasında böyük təcrübə toplayıb və bu səlahiyyətlər tətbiq edilməlidir, əks halda onlar tədricən itiriləcək. Lakin məsələ təkcə sualtı layihələrində deyil, həm də Afrikada təsir uğrunda mübarizədədir. Rusiya böyük neft ehtiyatlarına malik Afrika qitəsində Qərb və Çinlə rəqabət aparmağa çalışır.
2018-ci ildə ABŞ Afrikadakı hərbi mövcudluğunu azaltdığını elan edərkən o, artıq Afrika ölkələri ilə hərbi, iqtisadi və siyasi əməkdaşlığın üfüqlərini genişləndirə bilib. Moskva da Fransa qoşunlarının Malidən çıxarılmasından istifadə edərək, onları rus muzdluları ilə əvəz etdi. Afrikalılar da öz növbəsində Çinin təsirinin artmasından ciddi narahat olduqlarından ticarət və investisiya sahəsində tərəfdaşların siyahısını genişləndirmək qərarına gəliblər.
Ruslar anti-Rusiya sanksiyalarının tətbiqindən dəyən zərəri minimuma endirməklə yanaşı, “qaz kralı” statusunu saxlamaq istəyirlər. Beləliklə, ya Rusiya Avropanın enerji resurslarının əsas tədarükçüsü olaraq qalacaq, ya da Avropanın Rusiya qazına alternativ hesab etdiyi istənilən layihəni öz nəzarətinə götürəcək. Qərb Rusiyanın Nigeriya və Mərakeşlə qaz kəmərinin çəkilməsi ilə bağlı sövdələşməsinə mane olmağa çalışacaq. Yeri gəlmişkən, Rusiya tərəfi hələlik bu məsələ ilə bağlı heç bir açıqlama verməyib. Bunu yalnız Nigeriya rəsmisi qeyd edib. Ola bilsin ki, nigeriyalılar sadəcə olaraq bu yolla Qərb tərəfdaşları ilə danışıqlarda özləri üçün əlverişli şərtləri sıradan çıxarmağa çalışırlar.
Avropalılar Nigeriyanı əlverişli şərtlər müqabilində Rusiya maliyyəsindən imtina etməyə məcbur etmək üçün ruslarla əməkdaşlıq edən şirkətləri sanksiyalarla hədələyə bilər. Beynəlxalq maliyyə təşkilatları, məsələn, ölkəyə güzəştli kreditlər verə bilər və bu, Rusiyanın rəqabət apara bilməyəcəyi bir şeydir.

Ülviyyə, Hurriyyet.az


Ada Studiya

Ailə, uşaq, fərdi, hamilə, cütlük və ad günü çəkilişləri.
Əlaqə: 0557949055
İnstagram: _ada_studio
Tiktok: adastudiya